Bioprinten wordt heel gewoon. Straks... - artikel

Plant & Factory 30/01/2019 15:39:30

Als je sommige media mag geloven, zijn wachtlijsten voor orgaandonoren straks verleden tijd omdat we als mens onze eigen ‘spare parts’ laten 3D-printen. Maar is de technologie al zover?

Lees hieronder verder   
Verwant

Elektromotor voorzien van metaal 3D-geprinte koelschil

Bioprinten wordt heel gewoon. Straks... - artikel

Trideus brengt 3D printing naar Autosalon

Robotisch 3D-geprinte vervormbare materialen getest

Derde IN(3D)USTRY show: metaalprinten binnenkort aan zet

Plastic bekers worden gerecycleerd tot zitbank

>> Meer verwant nieuws
Carrièrekansen (meer)
Agenda

Eerstelijns onderhoud op industriële tandwielkasten

MGH Servicecenter Antwerpen

dinsdag 23 april 2019

HRC & Robot Safety

Kortrijk

woensdag 24 april 2019

PLC-integratie met Siemens TIA portal

Webinar

woensdag 24 april 2019

Hygiënische stoom voedingsmiddelenindustrie

door Spirax Sarco - Gent

donderdag 25 april 2019

Elimineer overbodige onderhoudskosten

Zwijnaarde (Gent)

donderdag 25 april 2019

Quick response manufacturing

Zwijnaarde (Gent)

donderdag 25 april 2019

Engineeringnet Mobile



Scan de QR-code
of klik hier om mobiel te surfen.

Tip: maak zelf een sneltoets op de startpagina van je smartphone. Voor Android: “Sneltoets Startpagina” of "Toevoegen aan startscherm". Voor iPhone: “Zet in beginscherm”.

Keuze van de redactie

(18/4) AcademicLabs connecteert Europese en Japanse wetenschappers

(17/4) Energiesector kwetsbaar voor cyberspionage en -sabotage

(15/4) Nieuw proces maakt productie kankermedicijnen efficiënter en duurzamer

(15/4) DEME-dochters halen Duits contract van 197 miljoen euro binnen

(11/4) ALEGrO-hoog­spannings­verbinding via microtunnel onder Albertkanaal en Maas

(10/4) EU-initiatief ontwikkelt blockchain oplossingen en wereldwijde standaarden

>> Meer blikvangers

Download het artikel in

ENGINEERINGNET.BE - Professor Reinhilde Jacobs van de KU Leuven (Mond-, Kaak- en Aangezichts­chirurgie - Beeldvorming & Pathologie, www.omfsimpath.be) sluit dit scenario zeker niet uit. “Maar het zal nog wel een hele tijd duren voordat we een lever van de mens kunnen 3D-printen. Dan praat je over een doorbraak die een potentiële Nobelprijswinnaar oplevert.”

Eerste markten zijn er
De wetenschap en de industrie boekten vooruitgang bij het 3D-printen van botstructuren en huidweefsel. Er zijn al de eerste toepassingen voor geprint kraakbeen met bloedvatstructuur. En rond het 3D-printen van weefsel ontstaat een hele industrietak. Vooral cosmetica- en farmareuzen zitten hierachter. Ze experimenteren met medicijntesten op 3D-geprinte huid.

Prellis Biologics schat dat de markt van 3D-bioprinten voor klinische toepassingen in 2020 al naar 20 miljard dollar groeit. De ontwikkeling gaat zo snel omdat huid en kraakbeen een relatief eenvoudige structuur hebben en homogene weefsels zijn. De industrie omarmt dit concept omdat ze dan geen dierproeven meer hoeft, maar vooral sneller kan testen. De komende 10 jaar moeten we echter nog geen patiëntentoepassingen verwachten.

Top 5 innovatieve universiteiten
De Leuvense hoogleraar en haar team richt zich op tandheelkunde en maxillofaciale operatieve ingrepen. Reuters klasseert de KU Leuven op een vijfde plek op de wereldranglijst van meest innovatieve universiteiten als het om maxillofaciale ingrepen gaat. Professor Jules Poukens was enkele jaren geleden de eerste in de wereld die een 3D-geprinte kaak implanteerde bij een patiënte. “Wat we nu doen, is een logisch vervolg”, zegt Jacobs. Haar team wil met stamcellen van de patiënt nieuwe tanden 3D-printen. Mostafa Ezeldeen, een van de onderzoekers in haar team, legde mede de basis hiervoor.

Een van de eerste doelgroepen zijn kinderen. Door een genetische fout worden sommige kinderen met vijf, zes en soms zeven tanden minder geboren. Daarnaast verliezen jaarlijks heel wat kinderen een van hun voortanden door vallen. Dit heeft zowel psychosociale, emotionele alsook functionele gevolgen, nog afgezien van het esthetische. Als autotransplantatie (een van de andere tanden verplaatsen) niet kan, willen de onderzoekers nieuwe tanden kweken, op basis van een 3D-geprinte tand met stamcellen van het kind.

De moeilijkheid is het vinden van het beste recept voor de individuele patiënt. Jacobs: “De complexiteit is dat tanden geen homogeen materiaal zijn: er lopen bloed- en zenuwbanen doorheen. Voor elke zenuw zijn er wel vijf soorten weefsel. En door de evolutie heeft elke tand zijn eigen functie ontwikkeld. Tandweefsel is vele malen ingewikkelder dan een kraakbeenstructuur voor de meniscus.” Het onderzoek is nog zo fundamenteel dat de richting waarin het zich ontwikkelt, best nog kan veranderen, meent Jacobs.

In het labo zijn er al testen gedaan, de ene keer met meer succes dan de andere keer. De eerste lagen printen gaat meestal goed, maar als je een tandwortel nabootst, bouw je een piramide uit PLA die stabiel en sterk genoeg moet zijn. “Het is haast net zo delicaat als een soufflé bakken. Als je niet het juiste recept hebt, zakt de soufflé in elkaar zodra je die uit de oven haalt.”

Kraakbeen 3D-printen
Het UMC Utrecht werkt eveneens aan biofabrication. Professor Jos Malda leidt er het Europees 3D-Joint project.

Hierin wil men bij de patiënt met gewrichtsletsel, bijvoorbeeld artritis, het verloren gegane kraakbeen regenereren met implantaten van 3D-geprinte levende cellen. De structuur wordt geprint met een combinatie van biocompatibele en afbreekbare polymeren, hydrogel en de cellen van de patiënt. Deze cellen gaan kraakbeen aanmaken dat in de structuur groeit en na verloop van tijd het polymeer verdringt.

Een van de uitdagingen bij bioprinting is dat de bio-inkt met levende cellen onvoldoende sterk is. Een lever die geprint wordt, moet zich daarna nog volledig ontwikkelen in een bioreactor. Om de tissues voldoende stevigheid te geven, combineert men in Utrecht extrusie printtechnologie met Melt Electrospinning Writing (MEW). Deze techniek print zeer dunne structuren waarin dan de levende cellen worden geplaatst. Zo werkt men in Utrecht ook aan het 3D-printen van leverweefsel.

Combinatie printtechnologieën
Een van de spelers op het vlak van bioprinting is het Zweedse Cellink. Erik Gatenholm, CEO: “De droom om organen te printen en functionele weefsels voor implantatie, dat is onze visie.” Zijn visie komt in 2019 een stap dichterbij nu Cellink de printtechnologie van Prellis Biologics combineert met de eigen printtechniek.


Cellink integreert de 3D-printtechnologie van Prellis Biologics in de nieuwe Holograph X printer. (foto: Cellink)

Dit Amerikaanse bedrijf 3D-print al biocompatibel microvasculair weefsel, de basis voor het toekomstig bouwen van grote, driedimensionale weefsels en organen. De laser belicht in X-, Y- en Z-richting een vloeistof met biopolymeren. Met een hoge nauwkeurigheid van 0,5 micron worden structuren van 5 tot 10 micron geprint. Cellink combineert deze technologie met de eigen extrusietechnologie.

In het eerste kwartaal van 2019 komt de Holograph X Bioprinter op de markt. Gatenholm: “De technologie van Prellis biedt de mogelijkheid om zeer dunne structuren te printen; onze Cellink-technologie daarentegen print grotere, biologische tissues. Gecombineerd kunnen we een stevige grote structuur met vasculair weefsel printen.”

Hij geeft als voorbeeld het printen van een stukje huid: de Cellink-technologie zet de grote structuur neer waarbinnen de Amerikaanse techniek de dunne bloedvaten print. Door de technieken te combineren in één machine kan men nu ook vanuit één designfile werken. Er is nog steeds ontwikkelwerk nodig.

Toch denkt Gatenholm dat men met de combinatie dichterbij het einddoel komt. Het vasculair weefsel is noodzakelijk om functionele menselijke weefsels voor transplantatie te bouwen. Prellis Biologics zelf ziet op korte termijn toepassingen als de productie van multicellulair weefsel voor medicijnontwikkeling, metabolische onderzoeken in menselijk weefsel die momenteel niet mogelijk zijn buiten fase 1 klinische proeven en op termijn ook huid, hartweefsel.

Bioprinten
Terug naar Leuven. Het 3D-printen van tandweefsel is onderdeel van de digitalisering van de tandheelkundige zorg en dat kun je doortrekken naar de hele zorg en tal van andere beroepen. Professor Jacobs: “Het lijkt allemaal sciencefiction, maar vroeg of laat komt het eraan. Dan gaat men gezonde cellen nog vlug redden om daarmee een kloon te fabriceren.”

Ethische discussies spelen daarbij zeker een rol. Zij wijst echter op parallelle ontwikkelingen in de genetica. “Alles wat we 20 jaar geleden abnormaal vonden, zoals proefbuisbaby’s, gebeurt nu dagdagelijks. We moeten nog twee tot drie decennia wachten en dan is bioprinten gewoon.” <<
Door Frank Coenen

Abonneer op onze nieuwsbrief

Reageer of publiceer aanvullende informatie
Mis ook dit niet...

Geothermie: Hoe diep in de put? - artikel

De voorbije jaren werd in Vlaanderen steevast naar geothermie verwezen als één van de meest beloftevolle types hernieuwbare energie. VITO liet regelmatig positieve berichten horen.

Tuinbouwschool Melle wint STEM-scholenwedstrijd Artcadia

Hun winnende ontwerp ‘Zeeteelt’ is een uitvinding waarbij hexagonale pontons, gemaakt van het afvalplastic uit de oceanen, de basis vormen om aan landbouw op zee te doen.

Waterstofauto als stroombron in duurzaam energiesysteem

TU Delft onderzoekt hoe geparkeerde brandstofcelauto's te gebruiken zijn als elektriciteitscentrale, en hoe het aanbod van energie en de betrouwbaarheid van zo'n systeem zijn te vergroten.

Voedingsmiddelenindustrie vaak nog in eerste fase van digitalisering

Dit blijkt uit een rapport met de belangrijkste resultaten van een onderzoek dat Siemens PLM Software uitvoerde over digitalisering in de voedings­middelen­industrie.

Slimme tattoo krijgt nieuwe functies dankzij intelligente inkt

De Universiteit Twente ontwikkelt een micro-jet injectietechniek die met een dunne en ultrasnelle vloeistofstraal tatoeages zet, die bijvoorbeeld een signaal geven om medicijnen in te nemen.

Emerson organiseerde STEM-Girlsday - techniek

Als vervolg op haar wereldwijde inzet om het STEM-onderwijs en women in STEM te promoten, organiseerde Emerson een “We Love STEM”-evenement onder de vlag van Girlsday.

Internetinfrastructuur moet het hebben van de democratie - artikel

Na de verkiezingen in Congo werd het internet begin dit jaar weken uitgeschakeld. Midden januari ging het internet ook neer in Zimbabwe na onrust over de steile brand­stof­prijs­verhogingen.

Doorzichtig en UV-werend nanopapier als alternatief voor plastic verpakking

De Universiteit Utrecht ontwikkelt het volledig biologische materiaal, bestaande uit enkele nanometers dikke cellulosevezels, samen met Unilever en de Universiteit van Amsterdam.

Schneider Electric heeft nieuw webadres

Om de toegang tot de website te vereenvoudigen en de gebruikerservaring op de digitale kanalen te verbeteren, heeft Schneider Electric, wereldleider in digitale transformatie van energiebeheer en automatisering, zijn webdomein bijgewerkt van www.schneider-electric.be naar www.se.com/be en nieuwe functies werden toegevoegd.

Partners