ENGINEERINGNET.BE - Vier nieuwe analyses kwamen tot stand binnen de PATHS2050 Coalitie, waarin VITO/EnergyVille de krachten bundelt met negen toonaangevende industriële en energiepartners.
Samen bouwen zij verder op de PATHS2050-studie van 2025, die in detail in kaart bracht hoe België klimaatneutraal kan worden tegen 2050.
Die studie maakte duidelijk dat elektrificatie de ruggengraat vormt van de transitie, met een centrale rol voor hernieuwbare stroom, sterkere netten en een doordachte inzet van nieuwe nucleaire productie.
De nieuwe analyses maken duidelijk waar de route vandaag onder druk komt en waar versnelling het verschil maakt.
- De eerste analyse rond offshore wind laat zien wat vertraging in de praktijk betekent. Als de Princess Elisabeth Zone pas tegen 2035 volledig operationeel is, mist België in 2030 ongeveer 12 TWh aan offshore windproductie. Dat gat wordt dan vooral opgevuld met extra gascentrales, meer elektriciteitsimport en bijkomende zonneproductie.
Snelle uitrol van offshore wind is dus veel meer dan een klimaatverhaal. Het gaat ook over minder gasverbruik, minder prijsschokken en minder geld dat via energie-invoer het land verlaat.
- Een tweede analyse focust op CO2-afvang en -opslag (CCS of Carbon Capture and Storage). Voor sectoren zoals ammoniak, cement, staal, chemie en raffinage is dat geen bijkomstigheid, maar een noodzakelijke schakel om industriële activiteit in België te behouden en tegelijk de uitstoot sterk te verlagen.
Ook hier is timing cruciaal. Wanneer de toegang tot CO2-opslag sterk beperkt blijft, kunnen de jaarlijkse systeemkosten in 2050 stijgen met ongeveer €3,5 miljard. Vroeg investeren in CO2-afvang en -opslag helpt dus niet alleen om emissies te verlagen, maar voorkomt ook dat later duurdere en minder efficiënte oplossingen nodig worden.
- De derde analyse maakt duidelijk dat schone moleculen breder zijn dan waterstof alleen. Voor gebouwen, wegverkeer en lage temperatuurwarmte blijft rechtstreekse elektrificatie meestal de beste keuze. Maar voor luchtvaart, scheepvaart en moeilijk te elektrificeren industrie blijven schone moleculen onmisbaar.
Daarbij gaat het niet alleen om waterstof, maar ook om andere afgeleide brandstoffen. Onder de huidige regelgeving, zoals RED III met opgelegde doelen voor de inzet van groene waterstof, zal België sterk afhankelijk zijn van de import van schone moleculen.
- De vierde analyse verkent wat het betekent als België in 2050 niet op een volledige CO2-reductie binnen België zelf uitkomt, maar op een lager reductieniveau. De opvallendste vaststelling is dat de agenda voor de komende jaren nauwelijks verandert. Meer hernieuwbare stroom, elektrificatie, sterkere netten, schone moleculen en CO2-infrastructuur blijven in alle gevallen noodzakelijke en kostenefficiënte oplossingen.
Het verschil zit vooral in de laatste stap. Bij 90% CO2-reductie lopen de jaarlijkse systeemkosten in 2050 op met ongeveer €7,3 miljard tegenover een basisscenario met een CO2-prijs van €100 per ton.
De analyses tonen tegelijk dat de extra kosten verder toenemen naarmate België dichter bij klimaatneutraliteit komt. De overgang van 90 naar 95% reductie kost ongeveer €1,7 miljard per jaar extra, en de stap van 95% naar koolstofneutraliteit nog eens ongeveer €2 miljard per jaar.
Die bijkomende kosten situeren zich vooral na 2045, terwijl de voordelen van elektrificatie en minder energie-invoer al eerder zichtbaar worden.
Zo laten de analyses zien dat de energie-importafhankelijkheid daalt van ongeveer 75% vandaag naar 45% bij 90% CO2-reductie, en verder naar ongeveer 40% in een koolstofneutraal scenario.
Samen geven de nieuwe analyses een helder signaal. België hoeft zijn richting niet te herzien, maar moet wel sneller en gerichter bouwen aan de randvoorwaarden van een klimaatneutraal energiesysteem.
