Liesbet Geris: “Ik kon van mijn hobby mijn beroep kon maken.”

We ontmoetten de Hasseltse in Antwerpen waar ze de 35e jaarlijkse conferentie van de European Society for Biomaterials co-organiseerde. Ze is net terug van Milaan waar ze deelnam aan het congres van het Virtual Physiological Human Institute.

Trefwoorden: #aerospace, #biomechanica, #engineering, #mechanisch, #modellen

Lees verder

Top Engineer

( Foto: LDS )

ENGINEERINGNET.BE - Het Virtual Physiological Human Institute (VPH), de ‘in silico’ geneeskunde community, is haar thuisbasis, waar ze uitvoerend directeur is sinds 2017.

Computermodelleren groeide met de jaren. Ook het team bij VPH. “Tussen 2017 en 2020 bouwden we aan relaties en communiceerden we over wat er binnen de community gebeurt.” Met de groeiende maturiteit werd ook de aandacht opengetrokken van het ontwikkelen van de technologie naar het regulatoire gebeuren. “Er zijn nu vijf mensen bezig met regulatoire agentschappen, beleid, sociale studies over acceptatie en communicatie. Lobbying ook, ja.”

Maar Geris is ook Professor in Biomechanica en Computationele WeefselEngineering aan de KU Leuven en de universiteit van Luik. Nauwelijks was haar doctoraat in Biomechanica rond in Leuven (2007) of ze gaf les in Luik. Frans voor de bachelorstudenten. Engels voor de masters. In 2009 werd ze er aangesteld bij het departement Aerospace and Mechanical Engineering en GIGA, het interfacultair onderzoekscentrum voor biomedische wetenschappen. Sinds 2026 is haar hoofdaanstelling terug aan de KU Leuven met een gedeelde aanstelling in de faculteiten ingenieurswetenschappen en geneeskunde. “Mijn team zat steeds al in Leuven en in Luik. We gebruiken Slack, het AI-werkplatform, om te communiceren.” Ze is ook wetenschappelijk coördinator van het interdisciplinaire Prometheus-platform voor Skeletale Weefselbouwkunde waaraan meer dan vijftig onderzoekers meewerken.

Biomedische bouwkunde

“Wiskunde is mooi, zo hoorde ik thuis altijd”, zegt Liesbet Geris. Mama was wiskundige. Papa was theoretisch fysicus. Zelf was ze geïnteresseerd in wetenschappen. “Ik was geen technologie-nerd.” Ze stak veel tijd in piano én volleybal. “De week zat vol.” Aan het eind van de humaniora hintte mama: ingenieur! “Ik wist niet wat te verwachten. Bruggen bouwen? Ik was ook in biologie geïnteresseerd.” Ze trok naar de infodag burgerlijk ingenieur in Leuven. “Het fascineerde me.” Biomedical engineering was toen een onderzoeksdomein maar je kon er nog geen MA in halen. “Toch sprak me dàt meer aan dan arts te worden. Dat er weinig meisjesstudenten waren, was tegelijk een aangename uitdaging.” Later besefte ze dat gender geen rol speelde in de keuzes die het gezin maakte. Ze was één van drie meisjes en een jongere broer. Ieder speelde met de poppen maar ook met auto’s en vliegtuigjes. “Als je maar hard genoeg werkt, kan je alles bereiken wat je maar wilt, zo klonk het thuis.”

Met één weefsel-engineeringproduct in de cleanroom wil ze eind dit jaar naar het FAGG. “Het betreft een levend implantaat voor het herstellen van kraakbeen bij jongere patiënten.” (foto: LDS)

Zo ging het met de studie. Maar ook met volleybal. Drie keer per week trok ze van Leuven naar Limburg. “Heel leuk.” Tien jaar speelde Liesbet bij Hasselt en zes jaar bij Hechtel, in de hoogste reeksen van de Belgische competitie. Een middenspeelster. “Ik leerde er in team werken. Iedereen wil in de basis staan maar er zijn maar zoveel plaatsen. Er is dus ook competitie binnen de ploeg. En toch werkt die samen om de overwinning. Die spanning… Ik was niet de sterspeler. Ik voelde me goed om ervoor te zorgen dat het team draaide.”

“Wou ik verder in de biomedische toepassingen, dan was doctoreren de logische mogelijke stap.” Al in de tweede kandidatuur had ze daartoe beslist. Biomechanica interesseerde haar meer dan de signaalaspecten van biomedische toepassingen. In het vijfde jaar combineerde ze in haar keuzevakken het gebruik van computermodellen met de biomedische applicaties. In haar doctoraat zette ze wiskundige modellen op om processen in het lichaam te ontrafelen. “Toen geloofde maar een kleine groep mensen dat je hiermee ergens komen kon.”

“Ik vond het leuk in de academia te blijven.” Ze kreeg FWO-financiering voor haar hele postdoc-traject. Ze trok een half jaar naar Oxford voor de wiskunde “maar dat was uiteindelijk toch niet mijn ding.” Ze besliste voor toegepastere zaken en linkte steeds meer met de biologie en wat er in een cel met genetische netwerken gebeurt. Haar aandacht ging al lang niet alleen naar de pure mechanica maar ook naar het interdisciplinaire, de stap richting partners en stakeholders.

“Na mijn postdoc had ik het geluk snel een vaste positie te krijgen.” In Luik. Puzzelstukjes vallen soms raar in elkaar. In 2009 studeerden in België de eerste Masters in Biomedical Engineering af. “In Luik liep echter weinig onderzoek in die richting. Er viel een positie open endie kreeg ik.” Geen tien jaar later, in 2018, werd ze zelfs ereburger van de stad Luik. “De Luikenaar is agressief trots op de eigen identiteit. Ik dacht eerst dat het een grapje was.” Niet, dus. Ze kon het niet plaatsen. Misschien liep er een lijntje naar de Rotary waarvoor ze vaker lezingen gaf? Maar echt weten? Neen. Maar toeval is het evenmin. Begin vorig jaar kreeg Liesbet Geris een eredoctoraat van de Universiteit van Amsterdam voor haar wetenschappelijk werk rond in silico geneeskunde en de virtuele menselijke tweeling en hoe ze die in de klinische praktijk wil integreren.

Virtual Physiological Human

“In Luik kreeg ik de kans mijn eigen pad te bewandelen en te beslissen bij welke ‘community’ ik zou aansluiten.” De combinatie van wiskundig modelleren en klinische toepassingen leidde haar naar het Virtual Physiological Human Institute (VPH). De organisatie is een motor achter het digitaal transformeren van de gezondheidszorg, met een focus op ‘in silico’ geneeskunde. Daarbij wil het alle stakeholders betrekken: de wetenschappers, industrie, zorgverleners, patiënten, regelgevers en beleidsmakers.

“Via via raakte ik er binnen met de houding “hoe kan ik hier helpen?” Eerst in de Policy Affairs werkgroep maar vrij snel werd ze nauwer betrokken bij het functioneren van de organisatie en in 2017 als voorzitter. “Naast het onderzoek en de wetenschap, besteed ik veel tijd aan overleg met policy makers en regulatoire agentschappen. Ik leg hen uit hoe we betrouwbare computermodellen kunnen maken.”

‘In silico’ betekent hier dus computermodellen, AI en big data waarmee de geneeskunde een beter verstaan ontwikkelt van ziekten en mogelijke behandelingen. “Het gaat om het modelleren van celregulatie, de keuze van geneesmiddelen, celgebaseerde en agentgebaseerde modellen, multischaalmodellen die een biologisch proces nabootsen in de tijd. Het kunnen ook modellen zijn voor productieprocessen. Bioreactoren waarin cellen groeien, bijvoorbeeld.” Die verschillende schalen en toepassingen heeft ze ook binnen haar weefselengineeringteam dat ondertussen zowel in Leuven als in Luik actief is.

(foto: LDS)

Drie ERC-beurzen

In 2011 ontving ze een eerste prestigieuze ERC-beurs van anderhalf miljoen euro voor haar 'in silico’  onderzoek. Toen dat in 2016 verliep, kreeg ze in 2017 een tweede. Deze ERC Consolidator beurs voor haar INSITE-project -waarin ze o.a. een lab-on-chip en in silico computermodellen ontwikkelde- was goed voor twee miljoen euro “en een bioprinter.” In 2023 begon ze een derde ERC-opvolgingsproject (INSTant Carma) dat zich richt op het bestrijden van artrose. Eveneens goed voor twee miljoen euro met 200.000 euro extra voor grote dierexperimenten. “Naast de aanmoedigende goedkeuring geven deze continue fondsen me veel vrijheid.”

In silico

“Er zijn wel vijftig merken shampoo in de winkel. Elk met een ander kleurtje en geurtje. Zo ook doet elk in silico model iets anders, zelfs wanneer ze dezelfde toepassing behandelen. Onze modellen zijn bedoeld om inzicht te verwerven. Een model dat het in de kliniek wil maken, moet door een heel proces.” Software en modellen in medische hulpmiddelen doorlopen een apart proces. “Bij sommige modellen betrachten we geen TRL 9. Ze dienen louter voor het sturen van ons onderzoeksproces.” De laatste stappen in biomedisch onderzoek zijn ook bijzonder duur en tijdsintensief.

Modellen in de groep skeletale generatie en degeneratie van kraakbeen en bot bestrijken een heel aparte biologie. Hoe gaan mechanica en biologische inflammatie van een knie samen? “In het eerste ERC-project ging het nog over het bot alleen. Ondertussen kijken we in het derde ERC-project ook naar ‘kraakbeen op chip’, naar immuuncellen en lymfevaten en breiden we de biologie uit naar weefsel. Het Luikse biotechbedrijf Cerhum, dat implantaten voor bot 3D-print, gebruikte de bevindingen van één van onze modellen die aantoonden dat cellen graag in een hoekje zitten om er preferentieel te groeien. Als je dat weet, kan je verschillende geometrieën bedenken met het oog op een efficiëntere groei van het implantaat.”

Met één weefselengineeringproduct in de cleanroom wil ze eind dit jaar naar het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG), de FDA van België. “Het betreft een levend implantaat voor het herstellen van kraakbeen bij jongere patiënten.”

Enthousiast zijn

“De grootste uitdaging bij weefselengineering is de economische situatie”, meent Geris. Ze beseft dat een toepassing in bot misschien niet de meest strategische is. Je gaat immers niet dood van een gebroken been. Er is dan ook minder incentive. “Maar waarvan wij nu zeker zijn dat het werkt, daarvoor vind je dan geen investeerders. Ook al zijn we zeker dat onze behandeling écht resultaat kan leveren, het blijven voorlopig dure therapieën  waar je (nu nog) geen groot geld mee kan verdienen. Bioprinting van andere (complexere) weefsels kent veel hype. Mensen hebben de neiging de hype op te zoeken. Maar daarin zitten we momenteel nog te laag in TRL. Het moeilijke in dit onderzoek is ook dat je te maken hebt met ‘moving goal posts’. De regels en verwachtingen veranderen terwijl je onderweg bent.”

"Ook met digitale tweelingen moeten we opletten. Er zijn gevalideerde toepassingen die al in de kliniek gebruikt worden. Maar er zijn ook meer en meer artsen die AI gebruiken zonder de juiste validatie”, weet Geris die het o.a. heeft over de ‘automation bias’. “Plots is het moeilijker om de conclusie van AI niet te volgen. En wanneer de AI niet gevalideerd is voor het specifieke gebruik in de medische context, kan dit tot problemen leiden.” Er is nog een belangrijke weg af te leggen. “Een AI is geen dokter. Niet alle AI’s zeggen dat.”

“Het regulatoire pad evolueert trager dan de technologie. Ook het onderwijs blijft achter. Alle actieve stakeholders moeten zich hertrainen. Het vergt investeren opdat de technologie op een correcte wijze toegepast kan worden. Dat is wellicht de grootste uitdaging voor digitale tweelingen.” Geris wijst er ook op dat het ontwerp van de nieuwe Medical Device Regulation aanvankelijk een probleem had met ‘in silico’. “We hadden niet het gevoel dat we gehoord werden. Maar plots ‘klikten‘ dingen en biedt het ontwerp nu toch meer mogelijkheden.”

Nogal wat Big Tech-mensen dachten dat AI sneller zou uitrollen en zijn teleurgesteld. Maar de systemen zijn er niet op gebouwd om makkelijk te integreren. Ziekenhuizen moeten veel investeren om digitale tools te integreren. “Het risico op ‘pilot-itis’, het doorschuiven van de ene piloot naar de andere, is niet triviaal.” Er zijn ook paradoxen. “Als een digitale tweeling ervoor zorgt dat een patiënt minder imaging nodig heeft, snijdt het hospitaal in eigen vlees.”

Geris is gehuwd en heeft kinderen van 15 en 18. “Het gezin is heel belangrijk. Het is altijd druk en vaak schipperen. De ‘basis’ mag je niet verwaarlozen. Fijn aan academia is dat je flexibel kan omspringen met je tijd.” Ze maakt een brugje naar haar medewerkers. “Ik wil hen behandelen op een manier waarvan ik zou willen dat zij met mijn kinderen omgaan.” Een paar van haar senior post-docs willen een academische carrière opbouwen. “Ik probeer hen te helpen. Het gaat om wetenschap maar ook om strategie. Je ‘overbodig maken’ om dan zelf iets anders te kunnen doen.” Vooral enthousiast wil ze zijn. “Het is een enorm privilege dat ik van mijn hobby mijn beroep kon maken. En ook iets kan teruggeven en kan laten zien dat de belastingscenten niet voor niets zijn.”

Biomedische ingenieurs zijn vertalers

Weefselengineering en digital twins hebben de ‘dispersie’ gemeen, zegt Liesbet Geris. “Ieder spreekt een andere taal.” Ze wijst naar Jos Vander Sloten die stelde dat biomedische ingenieurs vertalers zijn. “You learn to speak experimental, clinical ànd digital.” Zo ontdek je de échte problemen en noden. “Het is een unieke niche waar behoefte aan was.”

Onderzoeksgelden

Gevraagd naar haar ervaring met de specifieke Belgische toestanden rond onderzoeksgelden en -samenwerkingen merkt ze op dat FWO en FRS-FNRS beiden in Brussel huizen en dat “je makkelijker financiering vindt om met onderzoekers in andere landen samen te werken dan met collega’s over de taalgrens.” Er was één uitzondering: de Excellence of Science (EOS) onderzoeksprojecten, éénmaal om de vier jaar...

(foto: LDS)

Communityfeest

Liesbet Geris was net terug van het VPH2026 Congres in Milaan waar begin september zo’n 650 wetenschappers en experten bijeenkwamen rond ‘in silico’ geneeskunde. “Het was geweldig. Een vier dagen lang familiefeest. Ik ben heel fier op onze community en de maturiteit van het denken, en hoe we met zijn allen meehelpen om nieuwe oplossingen in de patiënt te krijgen.”

Ecosysteem voor digitale tweelingen in de gezondheidszorg

Tussen 2023 en 2025 leidde Geris het EDITH-consortium, de CSA (Coordination and Support Action) van de EU Commissie. Het bracht een community samen rond een roadmap voor de ontwikkeling en adoptie van digitale tweelingen in de gezondheidszorg. “Tijdens die twee jaar brachten we uiteindelijk meer dan 800 mensen bijeen: technici, patiënten, infrastructuur, ethici, juristen en beleidsmakers. We exploreerden de noden van elke groep. Hoe digitale tweelingen een oplossing kunnen bieden. Welke barrières zijn er? Welke technische oplossingen zijn er? Welke infrastructuur vereist dat? Maar ook standaarden, regelgeving, de juridische situatie en de markt. Wat zijn de incentives voor de verschillende stakeholders? Hoe breng je dat naar de kliniek?” De roadmap werd uiteindelijk uitgeschreven in een omvattend rapport van 300 pagina's.

Communiceren

Tijdens haar doctoraat stimuleerden haar promotor Jos Vander Sloten, nu decaan van de Faculteit Ingenieurswetenschappen, en Hans Van Oosterwijk, toen net startende prof, haar om ‘verder te denken’. “Aan de univ leerden we dezelfde skills als de collega’s in de industrie maar erover praten leerden we niet. Dat kan nochtans heel makkelijk bijgebracht worden.”

Word je door de overheid betaald, moet je iets terugdoen, vindt Geris. “Maar onderzoek is en blijft onderzoek. Op voorhand weet je niet of het resultaat zal hebben. Je kan mensen wel vertellen wat je met hun centen doet en wat de problemen zijn. Communiceren en mensen een kritische vorming bieden is belangrijk.” Ze doet het ook graag. Meer nog. “Ik kan me niet ‘niet moeien’. Het is de aard van het beestje. Met AI is het ondertussen duidelijk dat we het moeten hebben over wat we willen en wat niet. Wie de data mag hebben en wie liefst niet.” In Leuven zat ze als doctoraatsstudent ook mee in de Academische Raad om te helpen pushen aan het carrièrecentrum. “Er is zo’n diversiteit en ik ben in veel geïnteresseerd.”