ENGINEERINGNET.BE - Hieronder worden vijf situaties beschreven, die wij als leverancier van explosieveilige apparatuur steeds opnieuw zien, en wat eraan te doen is.
Wie in België in een zone met explosiegevaar werkt, valt onder Boek III, Titel 4 van de Codex over het welzijn op het werk.
De werkgever moet de zones indelen, een explosieveiligheidsdocument opstellen en ervoor zorgen dat alleen apparatuur wordt gebruikt die voor die zone geschikt is.
Op papier is dat helder. In de praktijk is onderhoud het moment waarop de regels het vaakst sneuvelen, omdat er dan mensen en spullen de zone in gaan die er normaal niet komen.
- De telefoon in de broekzak
Een gewone smartphone is geen gecertificeerd toestel, ook niet in slaapstand. De accu, de connectoren en de behuizing zijn stuk voor stuk mogelijke ontstekingsbronnen. Toch loopt op veel sites een monteur of een externe aannemer met zijn eigen telefoon rond, omdat hij de foto's, de tekeningen of de collega aan de andere kant van de installatie nodig heeft. De oplossing is niet een verbodsbord, maar een alternatief: een explosieveilige smartphone of tablet voor de zone waarin gewerkt wordt, uitgegeven bij het afgeven van de werkvergunning.
- De zone op de tekening klopt niet meer
Tijdens onderhoud verschuiven zones. Een geopende tank, een leiding die wordt gespoeld, een tijdelijke opslag van solventen: een plek die normaal zone 2 is, is tijdens de werkzaamheden ineens zone 1. Apparatuur die voor zone 2 is gecertificeerd, mag daar dan niet meer worden gebruikt. Het explosieveiligheidsdocument hoort die tijdelijke situaties te beschrijven, en het team hoort te weten welk toestel welke zone mag betreden. Een simpele regel helpt: koop voor onderhoudsteams apparatuur die is gecertificeerd voor de strengste zone waar ze ooit komen, dan hoeft niemand ter plaatse te rekenen.
- Foto's maken van de schade
Documentatie is een vast onderdeel van elke onderhoudsklus: de staat van een lager, corrosie op een flens, het typeplaatje van een onderdeel dat vervangen moet worden. Daarvoor bestaan gecertificeerde camera's, van een fototoestel met optische zoom en macrostand tot camera's op smartphone-basis en thermische modules die hotspots zichtbaar maken. De keuze begint bij de zone, daarna pas bij de beeldkwaliteit. Een toestel dat prachtige foto's maakt maar alleen zone 2 mag betreden, is nutteloos bij een tank in zone 1.
- Verbinding in de zone
Steeds meer onderhoudswerk draait om data: een expert die op afstand meekijkt, een checklist die live wordt ingevuld, een tekening die op de tablet wordt opgeroepen. Dat vraagt wifi in de zone, en ook een accesspoint moet daarvoor gecertificeerd zijn. Wie de tablet regelt maar het netwerk vergeet, heeft een duur toestel zonder verbinding, of een monteur die alsnog zijn eigen telefoon pakt.
- De markering lezen
Elk gecertificeerd apparaat draagt een Ex-markering met de gasgroep, de temperatuurklasse en het beschermingsniveau, en precies dat laatste bepaalt de zone. Gb of Db staat voor zone 1 en 21, Gc of Dc voor zone 2 en 22. Wie inkoopt op de term "ATEX" zonder de markering te lezen, koopt geregeld een toestel dat voor de eigen zone niet volstaat. De markering is in een minuut te controleren, en het certificaat erachter is online na te kijken.
Wat het oplevert
Onderhoud in een explosiegevaarlijke zone wordt niet veiliger door meer verboden, maar door apparatuur die het werk mogelijk maakt zonder de zone binnen te brengen wat er niet hoort. Een gecertificeerde tablet, camera en verbinding zijn samen een fractie van de kosten van één stilgelegde installatie, laat staan van een incident.
Op de foto boven: Armadex OZC-3 (ATEX-camera)
